وسایل مورد نیاز برای ساختن گیوه

 

 

 

مواد لازم برای تهیه یه جفت گیوه

 

مناطق كوهستانی كردستان و باختران و فارس و گذرگاههای صعب العبور آن‌ها، كم بوده راههای ارتباطی ماشین رو، نوع معیشت مبتنی بردامداری و كشاورزی و ضرورت تحرك فراوان در فصول سه گانه بهار و تابستان و پائیز (‌كه فصل كار هستند) پا افزاری را می‌طلبد كه سبك- راحت - مقاوم- خنك و در عین حال ارزان باشد و خود عشایر، روستاییان و جوامع نیمه شهری با امكانات موجود در منطقه قادر به تولید آن باشند. گیوه نوعی پای افزار است كه رویه آن را از ریسمان و نخ پرگ یعنی ریسمانهای پنبه‌ای بافته و زیه یا ته آن را گاه از چرم و غالباً‌ از لته‌های بهم فشرده و در هم كشیده می‌سازند.

گیوه را باید یكی از جالبترین و ارزنده ترین صنایع دستی روستایی ایران دانست. این پای پوش قدیمی كه روزگاری، بخصوص در فصل تابستان مورد استفاده فراوان قرار می‌گرفت در سالهای اخیر به سبب رواج كفش ماشینی و جایگزین شدن آن بجای پای افزارهای قدیمی در اكثر مناطق ایران رونق و اعتبار دیرین را از دست داده و صنعتگران شاغل نیز بعلت كمی درآمد و كاهش تقاضا در این رشته به مشاغل دیگر روی آورده اند ولی زیبائی و تنوع و طرحهای متعدد گیوه آنچنان است كه هنوز هم دارای متقاضیان فراوانی بوده و از استقبال قابل توجهی در فصول بهار و تابستان برخوردار می‌باشد. گیوه كشی یكی از صنایع دستی رایج و بومی استان کرمانشاه است و به ویژه در بخش اورامانات از جمله صنایع دستی مسلط می‌باشد. این صنعت بومی را میتوان بر مبنای نوع تولید و محل تولید به دو بخش اصلی روستایی و شهری تقسیم كرد. دو روستای حجیج و نودشه از بخش اورامانات جزو مراكز قریمی و مهم تولید نوع خاصی از گیوه می‌باشد كه تخت آن كهنه ای است و به نام گیوه زیره ای شهرت دارد.
علاوه بر دو روستای یاد شده روستاهای دیگری كه در آنها قبلاً گیوه كشی چینی معمول یوده و هنوز هم این كار ادامه دارد عبارت است از: روستای ورادر- خانه دره - شركان - میریه نروی - وزلی - تنگ مردان - پیله گر بره سیمین علیا- طلسم - ژامرگ - تومك - زمگه حیدر- حسین آباد - دوآب - قشلاق علیا و داربید.

 

مواد اولیه:
بخشی از مواد مورد مصرف گیوه‌بافان در محل و بخشی دیگر از نقاط دیگر تهیه می‌شود.
موادی كه در محل تهیه می‌شود.
پوست گاو - پیه - نری گاو و نخ تابیده است.
و موادی كه از خارج محل تهیه می‌شود عبارت است از:
1 - برای گیوه های تخت زیره ای
رنگ - پارچه نازك نخی - كتیرا - نخ تابیده ( قرقره)
2 - برای گیوه های طرح جدید (‌تخت چرمی و پلاستیكی) میخ پوست دباغی شده - پاشنه های لاستیكی - كف لاستیكی - چسب - پوست - نری گاو - پارچه نخی - موی بز.


- كار گیوه كشی معمولاً در دو مرحله كارگاهی و خانگی انجام می‌شود. كارهای مربوط به تخت گیوه كه كاری مردانه است معمولاً در كارگاه و یا مغازه ها با ابزار گوناگون انجام می‌شود.
در مناطق شهری كارهای مربوط به رویه گیوه توسط زنان و در خانه ها صورت می‌گیرد. این كار در روستا‌ها هم به دست زنان و هم به دست مردان در خانه و قهره خانه و اماكن عمومی در ایام فراغت انجام می‌شود.


- در كارگاه های گیوه كشی معمولاً‌ سه نفر با هم كار می‌كنند، این سه نفر كه در یك مقطع مثلثی شكل به صورت زنجیره‌ای و یا تقسیم كار معین كار را شروع می‌كنند و به مرحله انجام می‌رسانند عبارتند از:


1 - پرونیParuni كه از پارچه های رنگ شده فیتیله درست می‌كنند و نسبت به دو نفر دیگر از مهارت و تخصص كمتری برخوردار است و در واقع پرونی در مرحله شاگردی گیوه كشی قرار دارد.


2 - پی كینه گیرPeykanegir كسی كه دارای تخصص و مهارت است و به مرحله استادی نزدیك می‌باشد . او بخش میانی كار و به عبارت دیگر بخش اتصال فتیله ها را انجام می‌دهد و تخت گیوه را برای انجام كار نهایی كه به دست استاد كار انجام می‌گیرد آماده می‌كند.


3 - كلاشگرKelash-ger كه استاد و معمولاً صاحب كارگاه است برش و پرداخت و تكمیل تخت گیوه و بطور كلی موارد - حساس و دقیق كار را انجام می‌دهد.
مرحله دیگر اتصال رویه گیوه به تخت گیوه است و محل آن آنرا استاد كار با سوراخهائی كه با درفش بوجود می‌آورد تعیین می كند و یك نفر دیگر كه معمولاً در خارج از كارگاه است این محدوده را با ریسمانی كه از موی بز تابیده شده می‌دوزد این كار را پرگامارونی Pergama-runi و عامل این كار را پركاماگیرPergama-gir می‌نامند.

 

مواد لازم برای تهیه یه جفت گیوه


ابزار كار
در كار گیوه كشی بطور كلی از سه نیروی فشاری - كششی و ضربه ای استفاده می‌شود و ابزارهائی كه در این صنعت دستی به كار می‌رود در جهت استفاده از این سه نیرو است و در پاره‌ای موارد به منظور نگهداری و مقاومت پا هم به كار گرفته می‌شود و كلیه این نیروها از طریق دست وارد می‌شود. پا به لحاظ انعطاف پذیری جایگزین سندان می‌شود و بطور كلی ابزار كار عبارت است از: سندان چوبی - مشته - درفش - كوره درفش درفش ناوكش - درفش پرگاماسم - كوره درفش پی كنه - چسنی - پرگاما- گزن - چوب ساو چوكله - روغندان - وز- دوارگیر- گوره گیر - قوتله- چاقو - پواز- گیره كنه.

 


مراحل مختلف ساخت:
1 - آماده كردن پوست كه مراحل زیر را شامل می‌شود و همه كارهای آن توسط استادكار انجام می‌گیرد.
1 - خیس كردن.
2 - گستردن آن روی زمین.
3 - خاك یا خاكستر پاشیدن روی آن كه به تدریج آب پوست را می‌كشد و خشكش می‌كند كه این كار گاهی از یكماه هم بیشتر به طول می‌انجامد.
4 - نرم كردن پوست.
5 - رشته كردن پوست و درست كردن نسخه‌های باریك.
6 - زدودن مو از تسمه‌ها.
7 - نرم كردن تسمه ها با پیه.
8 - رنگ آمیزی پارچه.
9 - تهیه فیتیله توسط شاگرد.
10 - پی كنه گیر.

 

 

رنگ در گیوه
رنگ هایی كه در تهیه گیوه بكار می‌رود عبارتند از رنگ های آبی - قرمز- سفید- استخوانی- سیاه رنگ‌های آبی و قرمز كه در تخت گیوه بكار برده می‌شود. قبلاً تخت گیوه ها فقط به رنگ سفید بود رویه گیوه مردانه معمولاً سفید بوده و برای بافت گیوه های زنانه از نخ های رنگین و گاه از انواع منجوق نیز استفاده به عمل می‌آید.
رنگ استخوانی - رنگ پاشنه و نوك تخت گیوه به دلیل استفاده از نری گاو كه بعد از خشك شده حالت استخوانی می‌گیرد به رنگ استخوانی است.
رنگ سیاه - رنگ موی بز كه در پرگاما به كار می‌رود. سیاه است این رنگ در زیر رویه قرار می‌گیرد و هرگز دیده نمی‌شود.
در باختران 4 نوع گیوه معمول است:
1 - گیوه تخت آجیده
2 - گیوه تخت چرمی
3 - گیوه تخت لاستیكی
4 - گیوه رویه ابریشمی
مراكز تولید گیوه در ایران پراكنده بود و تقریبا در بیشتر نقاط كشور نشانه‌هایی از تولید این محصول می‌توان دید اما عمدتاً مناطق مختلف باختران، استان مركزی، فارس و .... مركز تولید انواع گیوه محسوب می‌شود.

مناطق كوهستانی, گذرگاههای صعب العبور, عشایر، روستاییان, گیوه, ریسمانهای پنبه‌ای, صنایع دستی روستایی ایران, كفش ماشینی, زیبائی و تنوع و طرحهای متعدد گیوه, گیوه كشی, حجیج و نودشه, گیوه زیره ای, گیوه كشی چینی, مواد مورد مصرف گیوه‌بافان, گیوه های تخت زیره ای, رویه گیوه, پارچه های رنگ شده فیتیله, پی كینه گیر, مراحل مختلف ساخت, گیوه تخت آجیدهگیوه تخت چرمی, گیوه تخت لاستیكی, گیوه رویه ابریشمی, مواد لازم برای تهیه یه جفت گیوه مناطق كوهستانی, گذرگاههای صعب العبور, عشایر، روستاییان, گیوه, ریسمانهای پنبه‌ای, صنایع دستی روستایی ایران, كفش ماشینی, زیبائی و تنوع و طرحهای متعدد گیوه, گیوه كشی, حجیج و نودشه, گیوه زیره ای, گیوه كشی چینی, مواد مورد مصرف گیوه‌بافان, گیوه های تخت زیره ای, رویه گیوه, پارچه های رنگ شده فیتیله, پی كینه گیر, مراحل مختلف ساخت, گیوه تخت آجیدهگیوه تخت چرمی, گیوه تخت لاستیكی, گیوه رویه ابریشمی, مواد لازم برای تهیه یه جفت گیوه
ارسال برای دوستان
به اشتراک بگذارید

مطالب مرتبط

رشته کاردان فنی عمران (فوق دیپلم عمران)
    هدف از تربیت کاردان فنی عمران تربیت متخصصانی است که بتوانند فضای خالی بین مهندسان عمران و متخصص و......

پخش اخبار زنده