تعداد بازدید: ۱۵
تاريخ انتشار: شنبه،۷ مهر ۱۳۹۷
ساعت انتشار: ۱۲:۰۱
مقایسه سدسازی در ایران و جهان
ترابر نیوز:  

 
 
   
رو تیتر   عنوان مقایسه سدسازی در ایران و جهان   متن  
    اخیراً واکنشهای منفی در افکار عمومی نسبت به سدسازی مشاهده شده که عموماً تنها اثرات جانبی سدها را بدون توجه به لزوم آنها بیان نموده‌اند. البته ذینفعان اصلی طرحهای سدسازی در واقع مردم نسل کنونی و نسلهای آتی هستند و آشنایی جامعه با مزایا و معایب سدسازی و لزوم احداث سدها اهمیت به سزایی در پشتیبانی جامعه از یک طرح دارد. اطلاعات مراجع معتبر نشان می‌دهد در بسیاری از کشورهای توسعه یافته یا درحال توسعه علیرغم دارا بودن آب شیرین تجدیدپذیر بیش از ایران، تعداد سدها از ایران بیشتر بوده و ذخایر سرانه سدها نیز بسیار بیشتر از ایران است.   1-  مقدمه پس از ساخت شهرها، سدها را میتوان جزو اولین سازه های بزرگ ساخت بشر برای کنترل و تسلط بر طبیعت در نظر گرفت. اولین شهرهای جهان در خاورمیانه (مصر، بین النهرین، یمن و ..) به منظور دسترسی دائم به آب آشامیدنی و کشاورزی، در کنار رودخانه ها ایجاد شده بود. ولی از آنجایی‌که در این مناطق جریان رودخانه در ماههایی از سال، زیاد (و یا سیلابی) و در ماههای تابستان کم و ناکافی بود، لذا ایجاد سد از همان ابتدای شهرنشینی مورد توجه بشر قرار گرفت. از مهمترین دلایل ساخت سدها از آغاز تا پیش از اختراع برق را میتوان ذخیره آب، کنترل سیلاب و تنظیم و انحراف آب نامید، که در مناطق نیمه خشک جهان (مانند خاورمیانه و شمال آفریقا) هنوز از مهمترین اهداف سدسازی است. اما مانند هر فعالیت عمرانی دیگر، سدها نیز بر محیط اطراف از جمله محیط زیست، اجتماع، حتی فرهنگ و سیاست تاثیرگذار است که این تاثیرات می‌تواند مثبت یا منفی باشد. در سالهای اخیر واکنشهای منفی زیادی در فضای افکار عمومی کشور نسبت به سدسازی ایجاد شده است که عمدتاً از طرف حامیان محیط زیست و فعالان اجتماعی بوده است و عموماً تنها اثرات جنبی سدها را بیان نموده‌اند، بدون توجه به این‌که اگر سدها نبود چه وضعیتی داشتیم. حتی مساله تخریب سدها در کشورهای پیشرفته نیز اگرچه واقعیت دارد، بیش از اندازه بزرگنمایی شده است. در این مقاله تلاش شده مقایسه اجمالی در خصوصسدسازی در ایران و جهان شود.   2-    لزوم مدیریت و اقناع جامعه به عنوان ذینفعان پروژه‌های سدسازی نفس ورود فعالان اجتماعی به عنوان نمایندگان ذینفعان اصلی پروژه‌های سدسازی را باید امر مبارکی تلقی نمود. در سالهای اخیر نیز مدیریت ذینفعان به بخش مهمی در مدیریت پروژه‌ها در جهان تبدیل شده، به طوری که راهنمای دانش مدیریت پروژه (PMBOK) در ویرایش 2013 خود یک حوزه مجزا برای مدیریت ذینفعان اضافه نمود که نشان از اهمیت این بخش دارد و شناسایی ذینفعان، تاثیر آنها، و مدیریت و کنترل آنها را از عوامل موفقیت پروژه‌ها برشمرده است[1]. سایر آیین نامه‌های مدیریت پروژه مانند پرینس2، مدیریت طرح و مدیریت سبد نیز بخش مهمی را به مدیریت ذینفعان تخصیص داده‌اند. معیارهای متضاد ذینفعان گوناگون و بعضاً رقیب در پروژه (مثلاً کارفرما، مردم محلی،‌ سرمایه‌گذار، پیمانکار و سازمانهای غیردولتی و ....) از چالشهای تعریف موفقیت پروژه شمرده شده است[2]. صاحب‌نظرانی چون کرزنر نیز ارتباط ضعیف بین پروژه و ذینفعان، دخالت ندادن ذینفعان نهایی در خلال پروژه، پشتیبانی کم یا ناچیز ذینفعان، الزامات ونیازهای غیر روشن ذینفعان، و دخالت انفعالی ذینفع بهره‌بردار پس از تحویل پروژه را از عوامل شکست پروژه‌ها برمی‌شمرند[3]. به هرحال بهره‌برداران اصلی طرحهای سدسازی در واقع جامعه و نسلهای کنونی و آتی کشور هستند و آشنایی جامعه با مزایا و اثرات جانبی سدسازی و آشنایی با درک نقطه تعادل مزایا و معایب یک پروژه سدسازی و لزوم آن و این‌که اگر آن سد نبود چه بر سر جامعه محلی می‌آمد، اهمیت به سزایی در پشتیبانی از یک طرح دارد. بدیهی است اگر معایب آن طرح بیشتر از مزایای آن باشد، جامعه می‌تواند با آن مخالفت نماید. در هر صورت تنویر افکار عمومی بسیار مهم است و جای خالی آن در اقدامات متولیان این پروژه‌ها احساس می‌گردد.   3-    سدسازی در جهان از دوران باستان، ساخت سد یکی از راه حلهای بشر برای ذخیره آب در مناطق مختلف بوده و وجود سدهای قدیمی در مصر باستان، بین‌النهرین، ایران، هند، ژاپن و ... مؤید این امر است. سد کفرا (kafara) در جنوب قاهره (2900 قبل از میلاد)، سد مارب در یمن (750 قبل از میلاد)، و سد کسیس‌گولو در ترکیه (800 قبل از میلاد) در زمره سدهای بسیار قدیمی هستند. سد پروسرپینا در اسپانیا (130 میلادی)، 13 سد کهن مربوط به سالهای 400 تا 1480 میلادی در ژاپن، سد تونورتانک در هند در سال 1000 میلادی، و سد سرخاب در افغانستان مربوط به سال 1314 میلادی از جمله قدیمی ترین سدهای دنیاست که به ثبت کمیته جهانی سدهای بزرگ رسیده است رسیده است[4]  . در دوران پس از قرون وسطی و از قرن 16 میلادی به بعد، در اسپانیا که جزو کشورهای خشک اروپا محسوب می­گردد، پیشرفت قابل ملاحظه‌‏ای در فنون سدهای بنّایی (سنگی-آجری) به وجود آمد. از جمله این موارد می‌توان به ساخت سد Tibi به ارتفاع 42 متر در سال 1594 میلادی و سد El-Gasco به ارتفاع 53 متر (1799 میلادی) اشاره نمود. با توسعه‏ امپراتوری اسپانیا، فنون سدسازی مهندسان اسپانیایی به آمریکای مرکزی و جنوبی صادر شد. در سال‏های 1700 تا 1800 میلادی، دانش سدسازی در دنیا پیشرفت آرامی داشت و از سال 1780 میلادی به بعد و با شروع اوّلین انقلاب صنعتی، تعداد و اندازه‏ سدها یکی بعد از دیگری به طور دائم رشد می‏کرد. در قرن نوزدهم میلادی مهندسان انگلیسی در توسعه و پیشرفت اصول طراحی خاکریزها موفقیت زیادی کسب کردند. احداث هفت سد در درّه‏Longdendale طی سال‏های 1854 تا 1877 میلادی، سد Burrator در انگلستان (1898میلادی)، سد Cataract در استرالیا (1907میلادی) نتیجه‏ همین پیشرفت‏های علمی بود.[5] تا پایان سال 2015 حدود 58 هزار سد بزرگ (Large Dams) (سدهایی که دارای ارتفاع بیش از15 متر ارتفاع یا بیش از یک میلیون مترمکعب ذخیره مخزن هستند [5]) در کمیته بین المللی سدهای بزرگ(ICOLD)  به ثبت رسیده اند، که بخش بزرگی از آنها دارای بیش از یک کاربری هستند (مثلاً کنترل سیلاب، آبیاری، تولید برق و ...). بیشتر سدهای جهان به منظور آبیاری و ایجاد منبع آبی مناسب برای کشاورزی و توسعه مناطق روستایی (20 هزار مورد)، تولید برق (10 هزار مورد)، کنترل سیلاب، تامین آب و غیره ساخته شده‌اند. سدها به منظور ایجاد مناطق گردشگری، کشتیرانی و پرورش ماهی نیز استفاده می شود. سدهای بزرگ جهان (ارتفاع بیش از 15 متر) به تفکیک کاربری براساس اطلاعات سایت کمیته جهانی سدهای بزرگ در شکل 1 نمایش داده شده است. [4]  
    شکل 1 – سدهای بزرگ جهان (ارتفاع بیش از 15 متر یا مخزن بیش از یک میلیون مترمکعب) به تفکیک کاربری   به جز برخی کشورهای اروپایی که کمبود آب دارند (یعنی سرانه آب آنها برابر یا کمتر از ایران است)، مانند اسپانیا، آلمان، انگلستان، لهستان، هلند، دانمارک و چک (شکل 2) ، سایر کشورهای اروپایی به دلیل پراکندگی مناسب بارشها و رودخانه­ها و همچنین در اختیار داشتن سرانه آب شیرین بیش از 3000 مترمکعب در سال و همچنین نبود ارتفاعات کوهستانی، نیاز و یا امکان چندانی برای ساخت سد ندارند. کشورهایی چون فرانسه، سوییس، برزیل، کانادا و روسیه نیز به دلیل داشتن آب فراوان عمدتاً برای تولید برق به سدسازی روی آورده‌اند. کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی تقریباً در عمده ساختگاههای مناسب سدسازی خود اقدام به ساخت سد نموده و دیگر جای زیادی برای سدسازی ندارند. ملاحظات زیست محیطی نیز موجب شده این کشورها در ساخت سدهای باقی مانده تردید به خرج دهند. اما کشورهای آمریکای جنوبی، آفریقایی و آسیایی که بسیاری سرانه آب شیرین تجدیدپذیرشان به ازای جمعیت کم می‌باشد، نیاز به تامین آب برای شرب و کشاورزی و بعضاً تامین برق برای جمعیت رو به رشد خود دارند، و لذا هنوز به سدسازی توجه ویژه ای دارند.   4-      آب شیرین تجدید پذیر و بزرگترین کشورهای دارای سد براساس گزارش سال 2015 بخش آب سازمان ملل متحد، سرانه آب شیرین تجدیدپذیر دنیا در سال 2013 به صورت زیر بوده است که نشان می‌دهد ایران با سرانه حدود 1700 مترمکعب، از نظر آب شیرین در آستانه تنش است [6]:  
    شکل 2 - سرانه آب شیرین تجدیدپذیر کشورهای دنیا در سال 2013   کشورهای دارای بیشترین تعداد سدهای جهان (موجود، در حال ساخت و یا در دست طراحی) براساس آمار ثبت شده برای سدهای بزرگ در کمیته جهانی سدهای بزرگ(ICOLD)، در جدول 1 نمایش داده شده است[4]. نکته جالب توجه این است که براساس آمار بانک جهانی در سال 2014، در اکثر این کشورها، سرانه آب شیرین تجدیدپذیر (جریان آب رودخانه‌های داخلی به علاوه آبهای زیرزمینی ناشی از بارندگی) بیش از ایران است (مترمکعب بر نفر) [7]. همچنین ظرفیت کلی مخازن سدهای این کشورها و ظرفیت مخازن سدها به ازای هر نفر جمعیت (مترمکعب بر نفر) نیز براساس آمار سازمان خواروبار جهانی (فائو) در سال 2010  در جدول 1 مقایسه شده است[8]:   جدول 1 -  کشورهای دارای بیشترین تعداد سدها، مقایسه ظرفیت مخازن و سرانه آب شیرین تجدیدپذیر آنها  
  جدول 1 نشان می‌دهد که بیشترین ظرفیت مخازن سدهای جهان به ترتیب متعلق به کانادا، آمریکا، برزیل و چین است که اتفاقاً وضعیت سرانه آب شیرین تجدیدپذیر سالانه آنها به مراتب بهتر از ایران است (بجز هند و آفریقای جنوبی). از نظر نسبت مخزن به جمعیت هم اکثر کشورهای جدول بالا علیرغم داشتن سرانه آب شیرین بیشتر، در رتبه بالاتری از ایران قرار دارند، ولی در عین حال سدهای بسیار بیشتری از ایران ساخته‌اند. به عنوان مثال تنها ایالت کالیفرنیا در آمریکا که آب و هوای آن نیمه خشک و مشابه ایران دارد، بیش از 180 سد بزرگ و کوچک با ظرفیت بالای 10 میلیون مترمکعب تا 5/5 میلیارد مترمکعب دارد که ظرفیت کلی مخازن این سدها بیش از 50 میلیارد مترمکعب است (معادل ظرفیت کنونی تمام سدهای ایران) و بدون آن هیچ‌گاه جنوب‌شرق آمریکا چنین توسعه نمی‌یافت. بجز آنها، سد هوور نیز با ذخیره 35 میلیارد مترمکعب (به اندازه حدود 70 درصد ظرفیت کنونی تمام سدهای ایران) که در سال 1938 ساخته شد بخشی از آب خود را روانه کالیفرنیا نموده و از عوامل اصلی توسعه و حیات جنوب‌شرق آمریکا خصوصاً ایالت ثروتمند کالیفرنیا است. قدیمی‌ترین سدهای کالیفرنیا در 1870 و جدیدترین آنها در سال 2003 (سد اولیونهاین به ارتفاع 94 متر و ظرفیت 31 میلیون مترمکعب ) و سال 2012 ساخته شده است (سد لاس واگوئروس به ارتفاع 70 متر و ذخیره 200 میلیون مترمکعب). این سدها موجب شدند که کالیفرنیا دوره خشکسالی کنونی را که از سال 2011 آغاز شده و خشکترین دوره از سال 1895 است را پشت سر بگذارد. کشورهای دیگری نیز هستند که نسبت مخزن به جمعیت آنها بالا است ولی تعداد سدهای آنها کمتر است و لذا در جدول بالا ارائه نشده است، مانند کشورهای عراق (4600 مترمکعب بر نفر در 30 سد)، استرالیا (3400 مترمکعب بر نفر در 570 سد) و یونان (1100 مترمکعب بر نفر در 164 سد). البته تعداد سدهای ایران بیشتر از تعداد بالا است و تعداد بالا صرفاً سدهایی است که تا آن تاریخ در کمیته جهانی سدهای بزرگ ثبت شده است (ساخته شده یا در دست ساخت یا در دست طراحی). براساس گزارش کمیته جهانی سدهای بزرگ‌ در سال 2000، کشورهای هند، چین، ترکیه، کره‌جنوبی، ژاپن و ایران با داشتن بیشترین تعداد سدهای در دست ساخت، پیشرو در ساخت سد در جهان بوده‌اند[9]. سرانه ظرفیت ظرفیت مخازن سدها (نسبت ظرفیت سدها به جمعیت – مترمکعب برنفر) در کشورهای مختلف در سال 2010 براساس آمار سازمان خواروبار جهانی (فائو) در شکل 3 نمایش داده شده است [8] :  
    شکل 3 – سرانه ظرفیت مخازن سدهای کشورهای مختلف در سال 2010 براساس آمار فائو   مشاهده می‌گردد که ایران با حدود 600 مترمکعب بر نفر ظرفیت مخزن سد، جزو متوسط دنیا می‌باشد و بسیاری از کشورهای دارای آب شیرین بیشتر، به ازای هر نفر جمعیت ظرفیت مخزن سد بیشتری از ایران دارند. بزرگترین مخازن سدهای دنیا براساس اطلاعات کمیته جهانی سدهای بزرگ در جدول 2 نمایش داده شده است[4]:   جدول 2 -  بزرگترین مخازن سدهای دنیا و مقایسه با ایران رتبه نام سد ظرفیت مخزن (میلیارد مترمکعب) کشور اول کاریبا (KARIBA) 181 مرز زیمبابوه و زامبیا دوم براتسک (BRATSK) 169 روسیه سوم اسوان علیا (ASWAN) 162 مصر چهارم آکوسومبو (AKOSOMBO) 150 غنا پنجم دانیل جانسون (مانیک 5) 142 کانادا ششم گوری (Guri) 135 ونزوئلا هفتم بنت (BENNETT W.A.C.) 74 کانادا هشتم کراسنویارسک (KRASNOYARSK) 73 روسیه نهم زیا (Zeya) 68 روسیه دهم هیداسه (HIDASE) (در دست ساخت) 63 اتیوپی     بزرگترین مخزن سد ایران، مربوط به سد کرخه است که ظرفیت آن حدود 5/5 میلیارد مترمکعب بوده و در قیاس با سدهای بزرگ دنیا بسیار کوچک می‌نماید. مشاهده می‌گردد که در بسیاری از کشورهای دنیا، خصوصاً کشورهای دارای سرانه آب شیرین بیشتر از ایران، سدسازی بسیار بیشتر از ایران است.   5-      سابقه سدسازی در ایران ایران از دیرباز به دلیل قرار داشتن در کمربند خشک و به جهت کمبود آب، از کشورهای پیشرو در زمینه مهندسی آب بوده است. وجود سازه های آبی بزرگ و متعدد در سراسر فلات ایران، مانند قناتهای طولانی و بزرگ، سازه های آبی شوشتر (دوره ساسانی)، کانالها، سدها و بندهای متعدد نشان‌دهنده این امر می باشد. ولی با وقوع حمله ویرانگر مغول (1217م / 596 خورشیدی)، بسیاری ساختارهای اقتصادی و اجتماعی ایران از جمله توان فنی و مهندسی افول کرد و در بسیاری از زمینه­های مختلف ایران دچار رکود شد که از جمله آن در زمینه سدسازی بوده است. همچنین احتمالاً به دلیل گرمای هوا و تبخیر زیاد در فلات ایران، گرایش به سدهای بلند و ذخیره آب در فضای باز کم شده و تمایل به ذخیره آب در سفره­های زیرزمینی ایجاد شد که از طریق قنات قابل حصول است. این امر باعث شد که دیگر در این زمینه اقدامی برای ساخت سدهای بلند انجام نپذیرد. در خصوص سدسازی نمونه‌های زیر در ایران از بلندترین سدهای جهان تا قبل از انقلاب صنعتی بوده و مؤید پیشرو بودن ایران در زمینه فناوری سدسازی جهان می باشد: ·     سد شاه عباسی طبس به ارتفاع 30 متر در 30  کیلومتری شرق طبس از نوع سدهای سیل‌گیر تاخیری ·      سد کوریت طبس به ارتفاع 60 متر ساخته شده در حدود سالهای 1350 میلادی[10]  ‍‍‍ شکل 4 – سمت راست: سد کوریت طبس - سمت چپ: سد تاخیری شاه عباسی طبس  
نیاز به تامین آب و مهار سیلابها  باعث شد که از برنامه هفت ساله دوم عمرانی (1334-1341) ساخت سدهای بلند با کمک کشورهای غربی در دستور کار قرار گرفت و سدهای بلندی طی این دوران مانند سه سد بزرگ کرج (امیرکبیر- در استان تهران)، سفیدرود (در استان گیلان)، و دز (در استان خوزستان) ساخته شد و سدهای کوچکتری نیز مانند سد گلپایگان (در استان اصفهان) و سد انحرافی بمپور (در استان سیستان و بلوچستان) تکمیلشدند [11]. در سالهای بعد نیز سدهای لتیان (اتمام 1346) و شهید عباسپور (کارون  - اتمام 1354)، مثالهایی از سدسازی قبل از انقلاب اسلامی است که توسط شرکتهای غربی ساخته شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، وقوع جنگ تحمیلی و متعاقباً خروج شرکتهای پیمانکاری خارجی، عدم وجود شرکتهای توانمند داخلی در زمینه سدسازی موجب شد که سدسازی نیز همچون بسیاری پروژه های عمرانی بزرگ دچار توقف و رکود شود ولی اتمام سدهای جیرفت و میناب در دستور کار قرار گرفت. پس از پایان جنگ تحمیلی به دلیل افزایش جمعیت و مشکلات تامین آب شرب و کشاورزی و صدمات سیلابهای رودهای بزرگ چون کارون و کرخه، ساخت سدهای بزرگ مجدداً در دستور کار دولت قرار گرفت. از اولین سدهای بزرگ پس از انقلاب می توان به سد گدارلندر اشاره نمود که با تامین مالی از وام خارجی و توسط شرکت دایلیم کره جنوبی ساخته شد. به دلیل مشکلات کمبود ارز در سالهای پس از جنگ و محدودیت برای پرداخت به پیمانکاران خارجی، پشتیبانی از شرکتهای خصوصی و دولتی داخلی و تاسیس شرکتهای جدید دولتی برای ساخت سدهای بزرگ در دستور کار قرار گرفت و شرکتهایی در مجموعه وزارت جهادسازندگی سابق و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با تجهیزات باقی مانده از دوران جنگ  ایجاد شدند که با کمک کارشناسان داخلی و مشاوران خارجی اقدام به ساخت سدهای جدید نمودند و این آغازی بود بر ورود فناوری سدسازی در دوران معاصر به کشور. با توجه به رشد توان بومی سدسازی در ایران، در حال حاضر کلیه سدهای ایران که برخی جزو بلندترینها در دنیا هستند، تماماً به دست توانمند متخصصان داخلی و بعضاً با کمک مشاوران خارجی، در حال ساخت است.   6-      تولید انرژی پاک برقابی سدها در بسیاری از نقاط جهان برای تولید انرژی پاک (بدون کربن) استفاده می‌گردد. بزرگترین نیروگاههای برقابی جهان در جدول 5 آمده است[4]. جدول 5 -  بزرگترین نیروگاههای برقابی جهان  
  سهم تولید برق از نیروگاههای برقابی نسبت به کل تولید برق، در برخی از کشورهایی که بیشترین استفاده از نیروگاه برقابی در دنیا را دارند، در جدول 6 ارائه شده است (آمار 2011 و 2012) [12]:   جدول 6 -  کشورهای با بیشترین سهم تولید برقابی از کل تولید برق کشور   کشور سهم تولید برقابی کشور پاراگوئه – آلبانی-نپال-موزامبیک-زامبیا- کنگو-اتیوپی-تاجیکستان بیش از 98 درصد نروژ- قرقیزستان 93 تا 98 درصد برزیل- کلمبیا – سودان 75 تا  80 درصد اتریش- - کره جنوبی- کانادا- سوییس 55 تا 60 درصد ترکیه – پاکستان 25 تا 30     در ایران با توجه به محدودیت منابع آبی و وجود منابع فسیلی، تنها حدود 10 درصد از نیروگاههای برق نصب شده کشور برقابی است، که آنها نیز تنها 5 درصد از برق کشور را (عمدتاً در زمانهای اوج مصرف) تولید می‌کند. به دلیل شرایط خاص رودهای کارون، دز و کرخه، امکان افزایش نیروگاههای برقابی بدون ذخیره زیاد آب وجود دارد (سدهای  جریانی). نیروگاههای برقابی بزرگ ایران شامل سد کرخه، کارون 3 و 4 ، مسجد سلیمان و گتوند هستند که ظرفیت تولید آنها از 300 تا 3000 مگاوات است. کل ظرفیت موجود برقابی ایران حدود 11 هزار مگاوات بوده و 7 هزار مگاوات نیز در دست ساخت است که در قیاس با تولید برقابی دنیا ناچیز است.   7-      نتیجه گیری ·       واکنشهای منفی که در افکار عمومی نسبت به سدسازی مشاهده شده، عموماً تنها اثرات جانبی سدها را بدون توجه به لزوم سدها آنها بیان نموده‌اند. از ورود فعالان اجتماعی به عنوان نمایندگان ذینفعان اصلی پروژه‌های سدسازی باید استقبال نمود ولی باید مدیریت جامعه به عنوان ذینفعان اصلی پروژه‌های سدسازی مورد توجه بیشتر قرار گیرد. ·       اکثر کشورهایی که وضعیت سرانه آب شیرین تجدیدپذیر سالانه آنها به مراتب بهتر از ایران است (بجز هند و آفریقای جنوبی)، و مشکل کمبود آب شیرین ندارند، ولی تعداد سد و حجم مخازن سد بیشتری از ایران ساخته‌اند. ·       بسیاری کشورهای پیشرفته و درحال توسعه (علیرغم داشتن سرانه آب شیرین بیشتر)، سدهای بسیار بیشتری از ایران ساخته‌اند که موجب شده نسبت مخزن به جمعیت بسیار بیشتری از ایران (600 مترمکعب بر نفر) داشته باشند. ·       کل ظرفیت موجود برقابی ایران در قیاس با تولید برقابی دنیا ناچیز است و به دلیل شرایط خاص رودهای کارون، دز و کرخه، امکان افزایش نیروگاههای برقابی جریانی بدون ذخیره زیاد آب وجود دارد.   8-      منابع [1] PMI, 2013. Project Management Body of knowledge, Project Management Institute, USA [2] Hussein B., Ahmad S., Zidane Y., 2015. Problems Associated With Defining Project Success. / Procedia Computer Science 64 (2015) 940 – 947 [3] Kerzner, Harold, 2014. Project Recovery, Case Studies and Techniques for Overcoming Project Failure, International Institute of Learning, New York, John Wiley & Sons [4] -  کمیته جهانی سدهای بزرگhttp://www.icold-cigb.org/GB/World_register/general_synthesis.asp [5] شرکت مادر تخصصی مدیریت منابع آب ایران - http://daminfo.wrm.ir [6] UNESCO’s contribution to The United Nations World Water Development Report, 2015, United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, 7, place de Fontenoy, 75352 Paris 07 SP, France [7] - بانک جهانی http://data.worldbank.org/indicator [8] – سازمان خوار و بار جهانی https://knoema.com/FAOAQST2015R/fao-aquastat-2015 [9] Dams and Development, 2000. The Report of The World Commission On Dams, London. [10] دانشنامه تاریخ معماری ایران‌شهر - سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران [11] برنامه ریزی توسعه، مبانی، مفاهیم و مطالعه تطبیقی تجربه کشورهای منتخب و ایران (جلد اول) ، 1387. معاونت برنامه ریزی و امور اقتصادی وزارت بازرگانی  دفتر مطالعاتاقتصادی  [12] http://www.indexmundi.com/facts/indicators/EG.ELC.HYRO.ZS/rankings   [1] International Committee On Large Dams   محمدرضا حاجی‌علیخانی معاون فنی و برنامه‌ریزی شرکت جهان کوثر (مهندسی سد و تونل). نگارنده دارای مدرک مهندسی عمران و کارشناسی ارشد مدیریت پروژه بوده و در حال حاضر دانشجوی دکترای رشته مدیریت پروژه در دانشگاه تربیت مدرس می‌باشد و بیش از 15 سال سابقه در زمینه سدسازی دارد.     تعداد بازدید: 1 ،       

کد خبر: 1935  |  مشاهده خبر در منبع اصلی: ترابر نیوز
گردآوری اخبار بوسیله ربات جستجوگر پارست
راجع به ربات پارست بیشتر بدانید
به اشتراک بگذارید

آخرین خبرهای اقتصادي

تفکیک وزارت تعاون، کار و رفاه کارشناسی است؟ تسنیم  ۳۰ دقیقه پیش

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، مدتی است که لایحه تشکیل وزارتخانه «رفاه و تأمین اجتماعی» و «کار و تعاون» در مجلس در حال بررسی است و در این مدت با مخالفت هایی از سوی کارشناسان روبرو بوده است. مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی طی یک بررسی اظهارنظر کارشناسی درباره: «لایحه...

هاوالH2 با چه قیمتی به فروش می‌رسد؟ اکو فارس  ۴۳ دقیقه پیش

به گزارش اکوفارس، برای خرید  محصولات بهمن بسته به مدل، کارکرد، سال تولید، آپشن و ... باید هزینه های متفاوتی را پرداخت کرد.

خرید کتری برقی چقدر هزینه دارد؟ اکو فارس  ۴۳ دقیقه پیش

قیمت انواع کتری برقی ایرانی و خارجی در بازار به شرح زیر است:   

گرانی سرسام‎آور، آجیل فروشان را بیکار کرد تسنیم  ۲ ساعت پیش

مصطفی احمدی رئیس اتحادیه آجیل و خشکبار در گفت و گو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم درباره دلایل افزایش قیمت انواع خشکبار در بازار، اظهار کرد:  برخی از کالاهای صنف ما مانند پسته  با توجه به اینکه صادراتی هستند از افزایش نرخ ارز تاثیر میگیرند و از طرفی بخش دیگری از کالاهای صنف...

انتقاد شدید مجری طرح گندم از شورای اقتصاد/ آقایان کاری نکنند بحران واردات گندم تکرار شود تسنیم  ۲ ساعت پیش

اسماعیل اسفندیاری پور مجری طرح گندم وزارت جهاد کشاورزی در گفت و گو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم اظهار کرد: وزارت جهاد کشاورزی با وجود اینکه نرخ خرید تضمینی پیشنهادی گندم و سایر محصولات کشاورزی را قبل از آغاز سال زارعی (به شورای اقتصاد) اعلام کرده است اما هنوز جوابی از شورای اقتصاد...

واشنگتن استرداد «فتح‌الله گولن» را بررسی می‌کند اکو فارس  ۲ ساعت پیش

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری فارس، دو مقام ارشد آمریکایی و منابع دیگر روز پنجشنبه گفته‌اند کاخ سفید در راستای تلاش برای آرام کردن ترکیه در پرونده قتل «جمال خاشقچی»، روزنامه‌نگار منتقد سعودی استرداد «فتح‌الله گولن»، واعظ ترکیه‌ای مخالف «رجب طیب...

سنای آمریکا به قطعنامه «قطع فروش سلاح به بحرین» رای نداد اکو فارس  ۲ ساعت پیش

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری فارس، اکثریت اعضای مجلس سنای آمریکا به قطعنامه پیشنهادی یک سناتور این کشور برای قطع فروش سلاح به بحرین مخالفت کرده است. قطعنامه پیشنهادی «رند پال» نماینده ایالت کنتاکی در مجلس سنای آمریکا برای دعوت به قطع فروش سلاح به بحرین در صحن این مجلس به رای گذاشته...

آغاز تمرینات تراکتورسازی با 10 بازیکن غایب پول نیوز  ۲ ساعت پیش

پول‌نیوز -  تمرینات تیم فوتبال تراکتورسازی تبریز برای دیدار با پرسپولیس با غیبت تعداد زیادی از اعضای این تیم آغاز شد.مسعود شجاعی، اشکان دژاگه و احسان حاج صفی سه ملی پوش تراکتورسازی در تیم ملی فوتبال ایران هستند و علی طاهران، محمد مسلمی پور و محمدرضا آزادی نیز در تیم ملی امید ایران حضور...

عفو بین‌‎الملل: تحقیقات عربستان درباره قتل خاشقجی اعتبار ندارد پول نیوز  ۲ ساعت پیش

پول‌نیوز -  سازمان عفو بین الملل پنجشنبه شب در واکنش به اظهارات دادستانی عربستان و انتشار جزئیات بیشتری از چگونگی کشته شدن «جمال خاشقچی» روزنامه نگار منتقد سعودی در استانبول ترکیه، اعلام کرد: نتایج تحقیقاتی که توسط مقام های ریاض در این زمینه صورت می گیرد، فاقد اعتبار است.به گزارش شبکه...

متن قانونی که مهدی تاج را در فدراسیون فوتبال ماندنی کرد اکو فارس  ۳ ساعت پیش

به گزارش تسنیم، طبق ماده 60 قانون خدمت‌رسانی به ایثارگران که متمم قانون خدمات کشوری است، جانبازانی که بالای 25 درصد جانبازی دارند و قبل از موعد بازنشستگی خود را بازنشسته کرده‌اند، برای یک بار با نظر عالی‌ترین مقام دستگاه می‌توانند دوباره به کار برگردند. مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال...

ارسال برای دوستان

پخش اخبار زنده